Dinlemeyi Bilmiyoruz

Geçen hafta bir toplantıdaydım. Herkes konuşuyordu ama kimse dinlemiyordu. Herkes sırasını bekliyordu. Kendi cümlesini kafasında hazırlıyordu.

Toplantı bitti. Herkes "verimli bir toplantıydı" dedi. Ben düşündüm: kimse kimseyi duymadı ki.

Dinlemek ve Duymak

İkisi farklı şeyler. Dinlemek fiziksel bir eylem — kulaklarınla yapıyorsun. Duymak ise başka. Duymak, karşındakinin ne söylediğini gerçekten anlamak. Kelimelerinin arkasındaki duyguyu yakalamak. Söylemediği şeyleri fark etmek.

Koçluk eğitimimde en çok zorlandığım şey buydu. Dinlemeyi bildiğimi sanıyordum. Yirmi yıl ekip yönettim, toplantılar yaptım, insanlarla konuştum. Ama koçluk eğitiminde fark ettim ki ben dinlemiyormuşum — analiz ediyormuşum.

Birisi konuşurken kafamda çözüm üretiyordum. "Hıhı, anladım, şunu yapmalısın" diye düşünüyordum. Bu dinlemek değil. Bu, karşındakini bir "çözülecek problem" olarak görmek.

Neden Zor?

Dinlememek tembellik değil. Bir savunma mekanizması. Karşındakini gerçekten duyarsan, etkilenirsin. Etkilenmek rahatsız eder. O yüzden filtre koyarız. "Ben zaten biliyorum" filtresi. "Bu beni ilgilendirmez" filtresi. "Şimdi sıra bende" filtresi.

Bir de şu var: sessizlik rahatsız eder. Birisi konuşmasını bitirdiğinde, o bir iki saniyelik sessizliğe dayanamayız. Hemen doldurmak isteriz. Ama o sessizlik, aslında anlamanın başladığı an.

Danışanlarımla çalışırken en güçlü anlar sessizlik anları. Birisi bir şey söyler, susar, ve o sessizlikte bir şey fark eder. Ben o sessizliği bozarsam, o fark ediş kaybolur.

Aktif Dinleme Bir Beceri

Doğuştan gelen bir yetenek değil. Öğrenilebilir. Ama pratik istiyor.

İlk adım basit: karşındaki konuşurken, cevabını hazırlama. Sadece dinle. Anlamaya çalış. Bitirdiğinde bir nefes al. Sonra cevap ver.

İkinci adım: duyduğunu yansıt. "Yani şunu diyorsun..." diye başla. Bu hem senin anladığını gösterir hem de karşındakine "beni duydu" hissi verir.

Üçüncü ve en zor adım: yargılamadan dinle. Katılmasan bile. Seni rahatsız etse bile. Karşındakinin dünyasını anlamaya çalış — kendi dünyandan bakmadan.

İnsanların çoğu anlaşılmak istiyor. Tavsiye değil, çözüm değil, sadece anlaşılmak.

Bu yazıyı okuduktan sonra bir dene: bugün biriyle konuşurken, sadece dinle. Cevap hazırlama, analiz etme, yönlendirme. Sadece duy.

Ne fark ettiğine şaşırabilirsin.